Het nieuwe Kunsthaus Kloster Gravenhorst heet DA.

DA is een plek. DA staat voor wijzen en richting geven. DA betekent zoeken en vinden. DA staat voor verandering en beweging. DA inspireert kunstenaars en bezoekers. DA staat ook voor het (Duitse) begrip “Denk-Mal-Atelier” waarin de historische en architectonische betekenis van het kloostercomplex, maar ook het maken van en de confrontatie met kunst tot uitdrukking komen.

In het kunsthuis DA worden de historische en ecologische authenticiteit van deze plek in de nieuwe bestemming samengebracht: eigentijdse kunst in wisselwerking met het oude metselwerk. In het DA wordt kunst geschapen, kunst vormgegeven, kunst beleefd en kunst gecommuniceerd. Kunstenaars, zowel uit de regio als van over de hele wereld, ontmoeten hier leken op kunstgebied om samen kunst voort te brengen. Tentoonstellingen, workshops, projectstipendia en vrije kunstprojecten stimuleren kinderen, jongeren en volwassenen om mee te denken, mee te doen en mee te beleven. Er vinden feesten, concerten, lezingen en theatervoorstellingen plaats, die de bezoekers van het DA in kunst doen onderdompelen.

DA wil met gastkunstenaars en een stipendiumprogramma, via denktanks en vrije kunstprojecten een op beleven en ervaren gerichte artistieke communicatie laten plaatsvinden. DA betekent kunst, niet als versierend accessoire, maar als onderwerp van onderzoek, spel en kritisch debat in een maatschappelijke context.


DA, Kunsthaus Kloster Gravenhorst: waar kunst tot het klooster toetreedt en midden in het leven komt te staan.

Niet ver van de stad Hörstel, schilderachtig gelegen aan de voet van het Teutoburger Wald, ligt het klooster Gravenhorst, omgeven door grachten en hoogstamboomgaarden, gemakkelijk bereikbaar vanaf de autosnelweg A30. Het voormalig cisterciënzer klooster werd in 1256 gesticht door ridder Konrad von Brochterbeck en zijn vrouw Amalgardis von Budde. Het kloostercomplex met alle bijgebouwen is vrijwel geheel behouden gebleven en neemt daarmee in de regio Westfalen een unieke positie in. De Kreis Steinfurt heeft in het kader van het programma “Regionale 2004 links und rechts der Ems” het beheer van het complex op zich genomen en het onder monumentzorg staande klooster met financiële steun van de deelstaat Nordrhein-Westfalen gerestaureerd en verbouwd tot kunsthuis.

Het programma van het DA, Kunsthaus, dat alle kunstsectoren omvat en zich beweegt op het snijvlak van kunst en communicatie, vormt een bijzondere belevingsruimte voor eigentijdse kunst. Tentoonstellingen van hedendaagse kunst, licht-, klank- en mediakunst, concerten en rondleidingen stimuleren het genieten van kunst en het meedenken, meedoen en meebeleven.

Wanneer op de wekelijkse markten in de Kreis Steinfurt verhalen tegen foto’s worden uitgeruild, de avondbroodmaaltijd plotseling als publieke gebeurtenis op straat plaatsvindt of wanneer van politici, burgers en bankiers letterlijk het ego wordt gestreeld, dan zou het wel eens om kunst kunnen gaan waarvan de wortels in het klooster Gravenhorst liggen. De kern van het kunsthuis is namelijk het voor heel Duitsland unieke stipendiumprogramma KunstCommunicatie waarmee het DA zich een eigen profiel met bovenregionale uitstraling heeft verworven. Internationaal werkende kunstenaars voeren in dit kader sinds 2005 kunstprojecten uit, die niet alleen zijn bedoeld voor een specifiek kunstpubliek, maar ook voor de samenleving als geheel, die altijd deel van de artistieke concepten en acties is. Herkenbare, vaak ook polariserende onderwerpen zijn in het DA en in de gehele regio aanleiding voor artistieke acties en interventies. Kunst speelt zich vaak af op plaatsen waar je dat het minst verwacht: op straat, in bedrijven, winkels, bij verenigingen, op stations, in de natuur,… overal waar mensen zijn.

Het door de auteur ontwikkelde gebruiksconcept grijpt met het idee, in het voormalige cisterciënzer klooster hedendaagse kunst onder te brengen, terug naar de oorspronkelijke functie, want kloosters waren altijd ook plaatsen van educatie en kunst. Tegen deze achtergrond gaat het programma aan de ene kant in op de geschiedenis, maar aan de andere kant wordt in het DA het tegendeel van het gesloten karakter van een klooster met vaste religieuze voorschriften in praktijk gebracht. Dit komt ook tot uitdrukking in de korte naamsaanduiding “DA”. DA is de afkorting van het Duitse woord “Denkmal-Atelier” (monument-atelier), een verwijzing naar de historische betekenis, maar ook naar de nieuwe functie als plaats die in het teken staat van kunst. Als aanwijzend bijwoord (“daar”) en uitroep staat “DA” ook voor zich oriënteren, vragen stellen, zoeken en vinden.

DA staat voor een kunstprogramma dat ingaat op de geschiedenis van de plek, maar tegelijkertijd ook het nieuwe en het vreemde laat zien en ter discussie stelt. Het DA, Kunsthaus Kloster Gravenhorst is tegenwoordig een plaats vol van geschiedenis(sen) en culturele dynamiek binnen oude muren: een plek van ontmoeting en communicatie tussen makers van kunst, kunstliefhebbers en iedereen die het wil worden.

Gerd Andersen,

Directeur van het DA, Kunsthaus Kloster Gravenhorst